Jak dobrać centralę oddymiania? Najważniejsze parametry i wybór odpowiedniego modelu

Jaką centralę oddymiania wybrać do klatki schodowej, hali lub większego obiektu? Poszczególne urządzenia mogą wyglądać podobnie, a mimo to różnić się napięciem pracy, obciążalnością, liczbą obsługiwanych linii oraz możliwościami rozbudowy.

Dobór centrali oddymiania nie powinien zaczynać się od porównania cen ani wskazania konkretnego producenta. Najpierw trzeba określić, jakie urządzenia centrala ma zasilać, jak została podzielona instalacja i z jakimi systemami ma współpracować. Dopiero wtedy można wybrać odpowiedni model i jego konfigurację.

Za co dokładnie odpowiedzialna jest centrala oddymiania?

Centrala oddymiania jest jednym z podstawowych elementów elektrycznego systemu odprowadzania dymu i ciepła. Odbiera sygnał alarmowy, a następnie uruchamia przypisane urządzenia wykonawcze. Mogą to być napędy okien i klap oddymiających, siłowniki drzwi napowietrzających, elektrowyzwalacze, kurtyny dymowe albo urządzenia sterujące wentylatorami.

Sygnał alarmowy może pochodzić z ręcznego przycisku oddymiania, czujki dymu lub temperatury albo z centrali sygnalizacji pożaru. Centrala sterująca oddymianiem nadzoruje również instalację i sygnalizuje wykryte nieprawidłowości, takie jak brak zasilania, przerwa w obwodzie czy problem z otwarciem klapy.

W wielu obiektach ten sam system obsługuje codzienne przewietrzanie. Funkcja komfortowa ma jednak niższy priorytet niż alarm pożarowy. W dokumentacji central AFG określono kolejność działania: najwyższy priorytet ma oddymianie, następnie automatyka pogodowa, a najniższy przewietrzanie.

Jak dobrać centralę oddymiania do instalacji?

Nie istnieje jeden model odpowiedni do każdego budynku. Prawidłowy dobór centrali oddymiania wymaga analizy projektu, scenariusza pożarowego i parametrów urządzeń wykonawczych.

1. Sprawdź napięcie zasilania napędów

Najpierw należy ustalić napięcie pracy siłowników i pozostałych urządzeń podłączanych do centrali. Najczęściej stosowane są instalacje 24 V DC, ale dostępne są również systemy 48 V DC.

Napięcie centrali musi być zgodne z napięciem napędów. Przykładowo AFG-4024 jest przeznaczona do urządzeń 24 V DC, natomiast AFG-4048 do urządzeń 48 V DC. Centrale Mercor SV również występują w wersjach 24 V i 48 V.

Centrala oddymiania 48 V nie jest automatycznie lepsza od wersji 24 V. To rozwiązania przeznaczone do innych konfiguracji. O wyborze decydują parametry napędów, długości i przekroje przewodów oraz wymagania całego systemu.

2. Oblicz wymagane obciążenie prądowe

Oznaczenia 5 A, 8 A, 16 A czy 32 A informują o obciążalności prądowej centrali lub jej wyjść. Parametr ten dobiera się do łącznego poboru prądu urządzeń uruchamianych zgodnie ze scenariuszem pożarowym.

Jeżeli w jednej grupie pracują cztery napędy pobierające po 1 A, trzeba uwzględnić łącznie co najmniej 4 A. Należy jednak sprawdzić również podział obciążenia pomiędzy wyjścia, sposób jednoczesnego uruchamiania napędów i dopuszczalne spadki napięcia.

Z tego powodu centrali nie dobiera się wyłącznie na podstawie liczby okien. Dwa ciężkie skrzydła z mocnymi siłownikami mogą wymagać większej obciążalności niż kilka mniejszych okien.

W ofercie dostępne są niewielkie centrale Mercor SVM 24V-5A i SVM 24V-8A, ale także znacznie mocniejsze rozwiązania. Seria AFG-2004 występuje w konfiguracjach od kilku do kilkudziesięciu amperów, natomiast centrale Mercor SV są dostępne w wersjach 8 A, 24 A, 30 A i 32 A.

3. Ustal liczbę linii oddymiania i grup przewietrzania

W dokumentacji technicznej pojawiają się określenia „linia oddymiania” i „grupa przewietrzania”. Nie oznaczają one tego samego.

• Linia oddymiania odpowiada za alarmowe uruchomienie określonej części instalacji.
• Grupa przewietrzania pozwala sterować wybranymi napędami podczas codziennej wentylacji. W prostym układzie może występować jedna linia i jedna grupa. W większym systemie potrzebnych jest kilka niezależnych sekcji.

Mercor SVM obsługuje jedną strefę oddymiania i jedną grupę wentylacji. Większa seria Mercor SV ma dwa wyjścia napędów oraz dwie grupy wentylacji pożarowej i komfortowej. Centrale AFG-2004 i AFG-4000 mają konstrukcję modułową, dlatego mogą być przygotowane w wielu wariantach liczby linii i grup.

Dwie centrale o identycznej obciążalności nie muszą więc zapewniać tych samych możliwości. Jedna może sterować wszystkimi napędami równocześnie, a druga pozwalać na podział instalacji na niezależne części.

4. Określ, czym centrala ma sterować

Centrala oddymiania może obsługiwać nie tylko napędy okien i klap. W zależności od projektu system może obejmować także:

• napędy drzwi napowietrzających
• elektrowyzwalacze klap pneumatycznych
• wentylatory oddymiające i napowietrzające
• kurtyny i rolety dymowe
• trzymacze drzwiowe
• klapy przeciwpożarowe

W takim przypadku trzeba sprawdzić dostępne tryby pracy, wyjścia oraz możliwość zastosowania dodatkowych przekaźników. Centrale AFG mogą sterować standardowymi napędami, impulsowo uruchamiać elektrowyzwalacze albo sterować stycznikami i falownikami wentylatorów. Moduły przekaźnikowe rozszerzają system o kolejne urządzenia wykonawcze.

5. Zdecyduj, czy system ma służyć do przewietrzania

Okna lub klapy oddymiające mogą być wykorzystywane również do codziennego przewietrzania. Centrala może wtedy współpracować z przyciskami przewietrzania, termostatem, zegarem oraz czujnikiem deszczu i wiatru. Automatyka pogodowa zamyka otwarte okna po wykryciu opadów lub silnego wiatru. Nie blokuje jednak działania pożarowego. Po otrzymaniu sygnału alarmowego centrala realizuje nadrzędny scenariusz bezpieczeństwa.

Jeżeli okna mają być regularnie używane do wentylacji, funkcję tę trzeba uwzględnić podczas wyboru liczby grup, akcesoriów oraz sposobu prowadzenia okablowania.

6. Sprawdź współpracę z SSP i BMS

Prosta centrala oddymiania może działać autonomicznie. W większym budynku często wymagana jest współpraca z centralą sygnalizacji pożaru, BMS lub inną automatyką.

Przed wyborem warto sprawdzić, czy urządzenie:

• odbiera zewnętrzny sygnał alarmowy
• przekazuje sygnał alarmu i uszkodzenia
• pozwala połączyć kilka central
• umożliwia zdalne monitorowanie
• może być rozbudowane w przyszłości

Seria AFG-4000 może być wyposażona w moduł komunikacji przeznaczony do sieciowania central, zdalnego monitorowania i serwisu przez Ethernet lub Wi-Fi oraz integracji przez Modbus TCP z systemami BMS i SCADA. Centrale SVM i SV również można łączyć magistralowo, ale różnią się zakresem komunikacji i liczbą obsługiwanych urządzeń.

7. Uwzględnij zasilanie awaryjne i nadzór instalacji

Centrala sterująca oddymianiem musi działać także po zaniku zasilania sieciowego. Dlatego centrale są wyposażane w akumulatory oraz układy kontrolujące ich stan.

Ważne jest również monitorowanie instalacji. W zależności od modelu centrala może wykrywać przerwę lub zwarcie w linii, brak zasilania, awarię akumulatorów, problem z komunikacją albo brak potwierdzenia otwarcia klapy. W dokumentacji central Mercor SVM i SV wskazano możliwość podtrzymania pracy przez 72 godziny. Rzeczywisty czas może zależeć od konfiguracji i dodatkowych urządzeń pobierających energię z akumulatorów.

Jaka centrala do bardziej rozbudowanych systemów oddymiania?

Jeżeli instalacja obejmuje kilka klap, dwa niezależne wyjścia, większy pobór prądu albo kilka grup przewietrzania, potrzebne jest bardziej rozbudowane urządzenie.

Centrale Mercor SV pracują z napięciem 24 V lub 48 V, oferują dwa wyjścia napędów i występują w wariantach do 32 A. Modułowe centrale AFG-2004 oraz AFG-4000 pozwalają tworzyć konfiguracje z większą liczbą linii, grup i przekaźników.

W obiektach wielostrefowych znaczenie ma także integracja z SSP, komunikacja z BMS, kontrola awarii i możliwość późniejszej rozbudowy.

Najczęstsze błędy przy doborze centrali oddymiania

Pierwszym błędem jest wybór centrali wyłącznie na podstawie liczby okien. Liczy się pobór prądu napędów, napięcie, podział na wyjścia i sposób ich uruchamiania.

Drugim problemem jest mylenie linii oddymiania z grupami przewietrzania. Centrala może prawidłowo realizować alarm, ale nie zapewniać oczekiwanego podziału okien podczas codziennej wentylacji. Często pomijane są też urządzenia dodatkowe. Drzwi napowietrzające, wentylatory, elektrowyzwalacze i kurtyny dymowe mogą wymagać osobnych wyjść, modułów lub określonego trybu pracy.

Błędem jest również nieuwzględnienie współpracy z SSP lub BMS. Brak odpowiednich wejść, wyjść i komunikacji może wymusić późniejszą przebudowę systemu.

Czy można samodzielnie dobrać centralę oddymiania?

Znajomość podstawowych parametrów pozwala wstępnie określić, jakiej klasy urządzenie będzie potrzebne. Nie zastępuje jednak projektu i analizy scenariusza pożarowego.

Przed wyborem należy zebrać informacje o napięciu i poborze prądu napędów, liczbie stref i grup, urządzeniach dodatkowych, integracji z SSP lub BMS oraz sposobie prowadzenia przewodów. Na tej podstawie specjalista może dobrać konkretny model, obciążalność, moduły, akumulatory i pozostałe elementy systemu.

Najlepsza centrala oddymiania to nie zawsze urządzenie o największej mocy i liczbie funkcji. Powinna być zgodna z napędami, prawidłowo podzielona na linie i grupy oraz przygotowana do współpracy z pozostałymi elementami instalacji. W małym systemie wystarczające może być proste urządzenie 24 V z jedną strefą. W większym obiekcie potrzebna będzie centrala o większej obciążalności, kilku liniach, dodatkowych modułach i komunikacji z systemami nadrzędnymi.

Jeżeli znasz liczbę napędów, ich napięcie, pobór prądu oraz podstawowy podział instalacji, masz najważniejsze dane do rozpoczęcia doboru. W przypadku wątpliwości warto skonsultować projekt ze specjalistami Global-Poż, którzy pomogą dopasować centralę i pozostałe elementy systemu do wymagań konkretnej inwestycji.